Η Γαλλία σε αδιέξοδο: το δημόσιο χρέος, τα ελλείμματα και η πολιτική αστάθεια.

Εισαγωγή

Η Γαλλία, μια χώρα που αναγνωρίζεται για την οικονομική της ισχύ και έχοντας την δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στην ευρωζώνη, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πολύπλοκη οικονομική και κυβερνητική κρίση. Το διογκωμένο δημόσιο χρέος σε συνδυασμό με τα δημοσιονομικά ελλείμματα έχουν πυροδοτήσει έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις, αποκαλύπτοντας την πολιτική αστάθεια που επικρατεί στο γαλλικό κοινοβούλιο.

Τα αίτια της κρίσης

Δημοσιονομικό έλλειμμα και χρέος

Η Ευρωπαϊκή Ένωση με το Σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης έχει θεσπίσει δημοσιονομικούς κανόνες στα κράτη μέλη της ώστε να επιτυγχάνεται οικονομική σταθερότητα, στο Σύμφωνο αυτό αναγράφεται ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα κάθε κράτους θα πρέπει να είναι εντός του ορίου 3% του ΑΕΠ και το δημόσιο χρέος θα πρέπει να διατηρείται στο 60% του ΑΕΠ.

Το 2025 το χρέος της Γαλλίας έχει ξεπεράσει το 116,5% του ΑΕΠ και πλέον ανέρχεται στα 3,3 τρισεκατομμύρια ευρώ, καθιστώντας την χώρα με το μεγαλύτερο χρέος στην Ευρώπη και παρά τις μάταιες προσπάθειες για οικονομική εξυγίανση, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γαλλίας έχει υπερβεί το όριο του συμφώνου φτάνοντας στο 4,5% του ΑΕΠ. Τα οικονομικά δεδομένα της χώρας αντανακλούν στις αδυναμίες της κυβέρνησης ως προς την διαχείριση των δημοσίων δαπανών, ενώ το συνεχώς αυξανόμενο χρέος αποτελεί απειλή για την οικονομική ευελιξία της Γαλλίας.

Διάγραμμα δημόσιου χρέους της Γαλλίας σύμφωνα με την Συνθήκη του Μάαστριχτ, σε ποσοστό του ΑΕΠ. / Πηγή: Insee / Το διάγραμμα δημιουργήθηκε με AI

Πανδημία και ενεργειακή κρίση

Τα δημοσιονομικά ελλείμματα και χρέη ανεβαίνουν σταθερά εδώ και πολλές δεκαετίες. Ο τελευταίος ισοσκελισμένος προϋπολογισμός της Γαλλίας ήταν το 1973, καθώς η χώρα επιδίωξε να δημιουργήσει ένα κράτος πρόνοιας που θα επικεντρώνεται στην ευημερία των πολιτών της. Εξαιτίας της ραγδαίας οικονομικής ανόδου και των υψηλών φορολογιών, το ευνοϊκό αυτό σύστημα λειτούργησε με επιτυχία χωρίς να αφήνει περιθώρια για συσσώρευση ελλειμμάτων. Μετά το 2017 ο Εμανουέλ Μακρόν έκανε μεταρρυθμίσεις στα δημόσια οικονομικά μειώνοντας την φορολογία και τις κρατικές δαπάνες όμως αυξάνοντας την ηλικία συνταξιοδότησης στα 64 έτη.

Το 2019 λίγο πριν το ξέσπασμα της πανδημίας του Covid το ακαθάριστο χρέος της Γαλλίας ήταν στο 98,1%, ένα ποσοστό που μεταβλήθηκε ραγδαία μέσα σε έναν χρόνο καθώς το 2020 το χρέος της εκτινάχθηκε στο 114,9% του ΑΕΠ. Οι επιδράσεις της πανδημίας άρχισαν να επιβαρύνουν την Γαλλική οικονομία η οποία έπρεπε να χρηματοδοτήσει την εκστρατεία προστασίας από τον ιό σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις σε μια περίοδο μειωμένης καταναλωτικής δύναμης.

Το 2022 ένα νέο κύμα δαπανών προέκυψε εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης που προκλήθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου για την κυβέρνηση που έπρεπε να προχωρήσει σε εκτεταμένες επιδοτήσεις για το φυσικό αέριο.

Πολιτική Αστάθεια

Σαν να μην έφταναν τα οικονομικά προβλήματα που ταρακούνησαν το κοινοβούλιο, τον Ιούνιο του 2024 η Γαλλία μπήκε σε μια περίοδο μεγάλης πολιτικής αστάθειας μετά τις γαλλικές κοινοβουλευτικές εκλογές που προκήρυξε ο Εμανουέλ Μακρόν. Τα αποτελέσματα των εκλογών δεν ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητικά, κανένα κόμμα δεν κατάφερε να έχει πλειοψηφία και η Βουλή κατακερματίστηκε σε τρεις πλευρές: της αριστεράς με το Νέο Λαϊκό Μέτωπο (NFP), της Κεντρώα με την συμμαχία του Μακρόν Ensemble και της κεντροδεξιάς με Εθνική Συσπείρωση (RN) της Μαρίν Λεπέν.

Η κυβέρνηση του Μακρόν συνεχίστηκε με τον διορισμό των μειοψηφικών κυβερνήσεων και αφήνοντας κενή την θέση του πρωθυπουργού μέχρι την λήξη των Ολυμπιακών αγώνων. Στις 26 Αυγούστου μετά από συνάντηση με το κόμμα της Εθνικής Συσπείρωσης ο Μακρόν απέρριψε τον διορισμό της υποψήφιας πρωθυπουργού Λισί Καστέ, την οποία είχε προτείνει το Νέο Λαϊκό Μέτωπο. Το κόμμα της αριστεράς Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) ξεκίνησε διαδικασία καθαίρεσης του Γάλλου προέδρου με την κατηγορία ότι παραβίαζε την δημοκρατική εντολη του λαού, δεδομένου ότι η αριστερά είχε κερδίσει τις περισσότερες έδρες. Οι κοινωνικές αντιδράσεις δεν καθυστέρησαν, ενώ τα συνδικάτα οργάνωσαν διαδηλώσεις για την πολιτική αστάθεια του κράτους, η Γενική Εργατική Συνομοσπονδία (CGT) κάλεσε ξεχωριστές απεργίες κατά του προϋπολογισμού της άστατης Βουλής και άλλων οικονομικών ζητημάτων. Στις 5 Σεπτεμβρίου ο Μακρόν διόρισε τον Μισέλ Μπαρνιέ ως πρωθυπουργό με την υποστήριξη του κόμματος Ensemble και των Ρεπουμπλικάνων. Η κυβέρνηση «Socle Commun» άμεσα καλέστηκε να αντιμετωπίσει πρόταση δυσπιστίας από την Αριστερά, η όποια όμως απέτυχε λόγω αποχής της Εθνικής Συσπείρωσης. Η κυβέρνηση του Μπαρνιε έφτασε στο ναδίρ αφού η έλλειψη πλειοψηφίας δυσχέρανε στο να περάσουν σημαντικά νομοσχέδια τα οποία αφορούσαν κοινωνικές παροχές. Έτσι η κυβέρνηση χρησιμοποίησε το άρθρο 49.3 το οποίο επιτρέπει την εφαρμογή νομοσχεδίου χωρίς ψηφοφορία στην Βουλή εκτός αν κατατεθεί πρόταση μομφής, η οποία τελικά ψηφίστηκε ρίχνοντας τη κυβέρνηση Μπαρνιέ.

Μετά την πτώση της κυβέρνησης του Μισέλ Μπαρνιέ, ο πρόεδρος Μακρόν διόρισε τον αρχηγό του Δημοκρατικού Κόμματος και πολιτικό του συνεταίρο Φρανσουά Μπαϊρού στις 13 Δεκεμβρίου. Μετά τον διορισμό ο οίκος αξιολόγησης Moody’s απαξίωσε την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας, προειδοποιώντας για αποδυνάμωση της οικονομίας, ενώ ο πολιτικός κατακερματισμός αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη και εξυγίανση της.

Η κυβέρνηση Μπαϊρού στερεωνόταν σε ένα πολύ λεπτό σχοινί, το οποίο έσπασε όταν ο πρωθυπουργός παρουσίασε τον προϋπολογισμό του 2026 ο οποίος περιείχε αυστηρά μέτρα λιτότητας όπως την κατάργηση δύο αργιών, αύξηση των συμμετοχών των ιατρικών υπηρεσιών, «πάγωμα» των δημοσίων παροχών και των φορολογικών κλιμάκων. Τα συγκεκριμένα μέτρα προκάλεσαν αντιδράσεις στην αντιπολίτευση, θεωρώντας τον προϋπολογισμό ανεπαρκή και άδικο. Ενώ όλη η αντιπολίτευση ήταν εναντίον του, ο Μπαϊρού ζήτησε από την εθνοσυνέλευση ψήφο εμπιστοσύνης με τα αποτελέσματα να τον οδηγούν εκτός θέσης. Στις 8 Σεπτεμβρίου 2025 έγινε η ψηφοφορία με 194 ψήφους υπέρ της κυβέρνησης και 364 ψήφους κατά, τερματίζοντας την θητεία του Μπαϊρού.

24 ώρες μετά την πτώση της κυβέρνησης Μπαϊρού, τα ινία της προεδρίας τα ανέλαβε ο Σεμπαστιάν Λεκορνύ. Ο πρωθυπουργός διορίστηκε στην πιο κομβική στιγμή για την Γαλλία, μέσα σε μία περίοδο κοινωνικών αντιδράσεων και αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Αφού παρουσιάστηκε στο υπουργικό συμβούλιο στις 6 Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός παραιτήθηκε μετά από 26 μέρες προεδρίας κατηγορώντας την ανικανότητα συμβιβασμού και έλλειψη επικοινωνίας στην διαμελισμένη Βουλή. Στις 10 Οκτωβρίου η κυβέρνηση ξανασχηματίστηκε, όμως με έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις από την αριστερά και την δεξιά καθώς και προτάσεων μομφής κατά του Λεκορνύ από την Ανυπότακτη Γαλλία και την Εθνική Συσπείρωση. Η πρωθυπουργία του Λεκορνύ κατάφερε να επιβιώσει, στην πρώτη ψηφοφορία υπήρξαν 271 υπέρ και στην δεύτερη μόνο 144, ενώ για πτώση της κυβέρνησης χρειάζονταν 289 ψήφους.

Κοινωνικές Αντιδράσεις

«Bloquons Tout»

Το κίνημα «Bloquons Tout» δηλαδή «Αποκλείστε τα πάντα» δημιουργήθηκε τον Μάιο του 2025 στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στις 10 Σεπτεμβρίου το κίνημα έθεσε γενική απεργία ως ένδειξη διαμαρτυρίας κατά των μέτρων λιτότητας που είχε προτείνει ο Φρανσουά Μπαϊρού. 550 κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν σε όλη την Γαλλία στις οποίες συμμετείχαν πάνω από 200.000 ατομα, ενώ πραγματοποιήθηκαν πάνω από 400 συλλήψεις. Το κίνημα συνέχισε την δράση του και στις 18 Σεπτεμβρίου οπού κινητοποιήθηκαν μαζί με τα γαλλικά συνδικάτα, συγκεντρώνοντας πάνω από 500.000 διαδηλωτές. Η κυριά απόρροια του κινήματος ήταν η διάλυση της κυβέρνησης του Μπαϊρού.

Συμπεράσματα

Είναι φανερό πλέον ότι η Γαλλία εγκλωβισμένη σε ένα αδιέξοδο σε όλους τους τομείς. Στο ένα σταυροδρόμι της έχει ένα αυξανόμενο δημόσιο χρέος από το οποίο ανακύπτουν προβλήματα μαζί με τον πολιτικό κατακερματισμό που γεννήθηκε στο κοινοβούλιο της, το άλλο μονοπάτι της έχει έναν εξαγριωμένο λαό που επιθυμεί ένα κοινοβούλιο άξιο εμπιστοσύνης.

Για την ευρωζώνη η κρίση της Γαλλίας είναι υπό έλεγχο όσο είναι από επίβλεψη και με την καθοδήγηση των ευρωπαϊκών θεσμών. Όπως ήδη αναφέρθηκε η Γαλλία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στην Ευρώπη και ακόμα μια τέτοια περίπλοκη κρίση μπορεί να μην φτάσει στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Ωστόσο όσο το κοινοβούλιο είναι διαχωρισμένο σε τρία αντίπαλα μπλοκ, η πολιτική ευημερία θα καθυστερήσει να επανέλθει στην ζωή των Γάλλων.

Πηγή Διαγράμματος

https://www.insee.fr/fr/statistiques/8644919#graphique-dette-g1-fr

Βιβλιογραφία

https://www.tovima.gr/print/world/to-xreos-kai-to-elleimma-vythizoun-ti-xora/

https://www.politico.eu/article/the-week-that-shook-france-emmanuel-macron-sebastien-lecornu-crisis

https://www.capital.gr/diethni/3941368/gallia-mia-kataigida-pou-sigobrazei-gia-tin-europi

https://www.cnn.gr/oikonomia/diethni/story/493644/ubs-i-gallia-se-krisi-ti-prepei-na-kserete-gia-tin-oikonomia-tis

https://www.imf.org/external/datamapper/GGXWDG_NGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD/FJI/COL/FRA/EGY/SAU/SWE/POL

https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/1997/1466/oj/ell

https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Government_finance_statistics

https://www.dw.com/el/h-%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%B4%CE%AF%CE%BD%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%87%CF%81%CE%AD%CE%BF%CF%85%CF%82/a-73305140#:~:text=%CE%97%20%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%B1%20%CE%AD%CF%87%CE%B5%CE%B9%20%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B7%CE%B8%CE%AF%CF%83%CE%B5%CE%B9%20%CE%B5%CE%B4%CF%8E%20%CE%BA%CE%B1%CE%B9%20%CE%B4%CE%B5%CE%BA%CE%B1%CE%B5%CF%84%CE%AF%CE%B5%CF%82,%CE%B1%CF%81%CE%B9%CE%B8%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CF%82.%20%C2%AB5.000%20%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E%20%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%83%CE%B8%CE%B5%CF%84%CE%B1%20%CF%87%CF%81%CE%AD%CE%B7»20%CE%B1%CE%BD%CE%AC%20%CE%B4%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B5%CF%81%CF%8C%CE%BB%CE%B5%CF%80%CF%84%CE%BF

https://simondaragon.fr/situation-economique-en-france/