Η σχέση Ελλάδας-Ισραήλ δεν είναι κάτι νέο, αλλά η τελευταία δεκαετία- και ειδικά τα δύο αυτά χρόνια με τον πόλεμο στην Γάζα και την κλιμάκωση της περιφερειακής αστάθειας- έχουν δοκιμάσει τα όρια, καθώς επίσης τις διπλωματικές και τις στρατηγικές επιλογές της Ελλάδας. Η Ελλάδα είναι μια χώρα που ιστορικά προσπαθεί να ισορροπεί ανάμεσα στην υποστήριξη του διεθνούς δικαίου και στη συμμετοχή της σε δυτικές συμμαχίες, βρίσκεται σήμερα σε ένα λεπτό, δύσβατο σημείο: προσπαθεί να διατηρήσει μια στενή στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ, ενώ παράλληλα οφείλει να απαντήσει σε μια παγκόσμια μετατόπιση απόψεων απέναντι στην ισραηλινή πολιτική και τη συνεχιζόμενη ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα παρά την εκεχειρία.
Η Στρατηγική βάση της σχέσης: Ασφάλεια, Ενέργεια και Περιφερειακές συμμαχίες.
Από την δεκαετία του 2010, η Ελλάδα και το Ισραήλ έχουν αναπτύξει μια άκρως στενή συνεργασία, σχεδόν «συμμαχικού» επιπέδου. Οι λόγοι είναι πρακτικοί: και οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις και απειλές στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία- με την αναθεωρητική πολιτική της ατζέντα, τις ενεργειακές της βλέψεις και τις επιθετικές της κινήσεις στην περιοχή- λειτουργεί ως συγκολλητικός παράγοντας. Η Αθήνα αντιλαμβάνεται ότι το Ισραήλ αποτελεί έναν ισχυρό στρατιωτικό και τεχνολογικό παίκτη, ενώ το Ισραήλ βλέπει την Ελλάδα σταθερό σύμμαχο, με πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς φορείς και ένα έδαφος φιλικό για αμυντική συνεργασία. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται:
- Η μόνιμη αμυντική συνεργασία και κοινές ασκήσεις
- Το project του EastMed
- H τριμερής Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ
- Οι συμφωνίες για drones, πληροφορίες, κυβερνοάμυνα.
Η σχέση λοιπόν, είναι ξεκάθαρα γεωπολιτική.
Η ελληνική στάση μετά τις επιθέσεις της Χαμάς και τον πόλεμο στη Γάζα.
Μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, η Αθήνα αντέδρασε όπως σχεδόν όλες οι δυτικές κυβερνήσεις: αρχικά εξέφρασε ξεκάθαρη αλληλεγγύη στο Ισραήλ, μιλώντας για δικαιώματα αυτοάμυνας, καταδικάζοντας την τρομοκρατία και προσφέροντας πολιτική στήριξη. Ωστόσο, καθώς η στρατιωτική απάντηση του Ισραήλ κλιμακώθηκε και το ανθρωπιστικό κόστος στη Γάζα έγινε τεράστιο- με χιλιάδες νεκρούς αμάχους, καταστροφές υποδομών, αποκλεισμό ανθρωπιστικής βοήθειας- η Ελλάδα άρχισε να μετακινείται σε μια πιο «ισορροπημένη» και «ουδέτερη» στάση. Όχι ριζικά, αλλά σταδιακά, η ελληνική κυβέρνηση βρέθηκε στο εξής δίλημμα: Αν συνέχιζε να στηρίζει άνευ όρων το Ισραήλ, ρίσκαρε την αποξένωση από την κοινή ευρωπαϊκή γνώμη, τις χώρες που έχουν πιο φιλοπαλαιστινιακή στάση αλλά και από ένα μεγάλο μέρος της εγχώριας κοινής γνώμης που έβλεπε την κατάσταση ως ανθρωπιστική καταστροφή. Αν όμως απομακρυνόταν από το Ισραήλ, θα υπονόμευε χρόνια προσπάθειας οικοδόμησης στρατηγικής συνεργασίας και αποσταθεροποιεί έναν άξονα που η ίδια θεωρεί κρίσιμο απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις.
Έτσι η Ελλάδα προσπάθησε να μη δώσει λευκό χαρτί, υποστηρίζοντας το δικαίωμα της αυτοάμυνας, της προστασίας των αμάχων, στην ανθρωπιστική βοήθεια, αποφεύγοντας παρόλα αυτά σε οποιαδήποτε δημόσια καταγγελία προς το Ισραήλ.
Η θέση της Ελλάδας στην πρόσφατη συνέλευση του ΟΗΕ.
Στην τελευταία συνέλευση του ΟΗΕ, πολλές χώρες αναγνώρισαν την Παλαιστίνη ως κράτος, εκφράζοντας μια σαφή διεθνή υποστήριξη προς το παλαιστινιακό ζήτημα. Η Ελλάδα, ωστόσο, επέλεξε να μην υπερψηφίσει την αναγνώριση, ταυτίζοντας τη στάση της με τα ευρύτερα στρατηγικά και διπλωματικά της συμφέροντα, αποφεύγοντας την αναγνώριση της Παλαιστίνης ως κράτος. Η απόφαση αυτή αποδεικνύει τον διαρκή ελληνικό στόχο για ουδετερότητα. Η Ελλάδα λοιπόν θέλει να διατηρήσει τη στενή σχέση στρατηγικής συνεργασίας με το Ισραήλ και ταυτόχρονα να μην αποξενωθεί από την ευρωπαϊκή και διεθνή κοινή γνώμη που τάσσεται υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της παλαιστινιακής υπόθεσης.
Η ελληνική στάση στη ψηφοφορία δείχνει σαφώς προτεραιότητα στη διατήρηση στρατηγικών συμμαχιών, καθώς και προσπάθεια αποφυγής ρήξης με το Ισραήλ. Αυτή η στάση έχει επιτηδευμένη την αποφυγή αμφισβήτησης της παλαιστινιακής ύπαρξης, αλλά δεν οδηγείται σε μονομερή αναγνώριση της. Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα προσπαθεί να συνδυάσει το ρεαλισμό της εξωτερικής πολιτικής με μια χλιαρή, έμμεση υποστήριξη στο διεθνές δίκαιο και την ανθρωπιστική διάσταση. Η κοινή γνώμη στο εσωτερικό παραμένει πάντως ανήσυχη, ειδικά στα προοδευτικά και νεολαιίστικα κοινωνικά στρώματα, τα οποία βλέπουν θετικά την αναγνώριση της Παλαιστίνης.
Η εσωτερική διάσταση: κοινή γνώμη, κόμματα, κοινωνικές ομάδες.
Εδώ φαίνεται το πραγματικό πρόβλημα για την ελληνική διπλωματία. Η ελληνική κοινωνία, ειδικά οι νεότερε γενιές, οι προοδευτικοί χώροι και οι πολιτικοποιημένες ομάδες, έχουν πολύ πιο θετικές απόψεις απόψεις για την Παλαιστίνη, απ’ό,τι για το Ισραήλ. Οι συχνές διαδηλώσεις στην Αθήνα είναι ενδεικτικές. Στα Πανεπιστήμια, η αλληλεγγύη προς την Γάζα είναι σχεδόν αυτονόητη. Στα ΜΜΕ και στο δημόσιο διάλογο, η εικόνα της ισραηλινής κυβέρνησης Νετανιάχου είναι συχνά έντονα αρνητική. Συγχρόνως, η αντιπολίτευση αντίστοιχα κρατάει πιο ευαίσθητες στάσεις (ειδικά ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ), αλλά αποφεύγουν την μετατροπή του θέματος σε αιτία εθνικού διχασμού, καθώς όλοι γνωρίζουν πως η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας κινείται πάντοτε με γνώμονα έναν παράγοντα: την Τουρκία.
Η ελληνική κυβέρνηση αυτό το γνωρίζει, αλλά γνωρίζει επίσης ότι η αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ είναι κρίσιμη για την αεράμυνα και τα drones, ενώ η ενεργειακή συνεργασία είναι πλέον δεμένη με ευρωπαϊκά κονδύλια και περιφερειακή ισορροπία. Σε περίοδο αστάθειας λοιπόν, το να «ρίξει» κανείς έναν στρατηγικό σύμμαχο δεν είναι η κατάλληλη προσέγγιση. Έτσι, η κυβέρνηση προσπαθεί να μη ρίξει λάδι στη φωτιά: ούτε να συγκρουστεί με τους ψηφοφόρους, ούτε και με το κράτος του Ισραήλ.
Συμπέρασμα: μια πολιτική στρατηγικής συμμαχίας.
Η ελληνική στάση απέναντι στο Ισραήλ τον τελευταίο καιρό διαμορφώνεται όχι απλώς μέσα από μια προσπάθεια ισορροπίας, αλλά στο πλαίσιο μιας σαφούς στρατηγικής συμμαχίας που έχει οικοδομηθεί την τελευταία δεκαετία.
Η Ελλάδα συνεχίζει να επενδύει στη συνεργασία με το Ισραήλ σε άμυνα, τεχνολογία και ενέργεια, αναγνωρίζοντας ότι αυτή η σχέση ενισχύει τη θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο και λειτουργεί ως αντίβαρο στις περιφερειακές προκλήσεις, ειδικότερα απο την Τουρκία. Παράλληλα, επιδιώκει να παραμένει εντός των ευρωπαϊκών αξιακών πλαισίων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου και της προστασίας των αμάχων. Με αυτόν τον τρόπο, η Αθήνα δεν επιλέγει απλώς ουδετερότητα, αλλά επιδιώκει να συνδυάσει έναν σταθερό στρατηγικό συνασπισμό με το Ισραήλ με μια υπεύθυνη διπλωματική στάση απέναντι στις ανθρωπιστικές προκλήσεις της περιοχής.
Disclaimer; Το παρόν κείμενο αποτελεί αναλυτική παρουσίαση γεγονότων με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα και τις διπλωματικές εξελίξεις. Όχι υποστήριξη κάποιου από τα μέρη του πολέμου.
Πηγές:
https://www.tanea.gr/2025/04/01/politics/proxora-i-amyntiki-synergasia-lfelladas-israil-online/?
