Το Κασμίρ των Dogra

Η κοιλάδα του Κασμίρ και το Τζαμού, γνωστά για το ύφασμα κασμίρ, ήταν μέρος διαδοχικών ινδικών αυτοκρατοριών και άλλαξαν πολλές φορές χέρια μεταξύ Ινδουιστών, Μουσουλμάνων, Βουδιστών και Σιχ. Είχε και έχει κατά βάση μουσουλμανικό πληθυσμό καθώς και ιερούς τόπους προσκυνήματος του Ινδουισμού.

Το 1822 ο Μαχαραγιάς της Αυτοκρατορίας των Σιχ, Ranjit Singh έχρισε Raja του Τζαμού τον Gulab Singh, ιδρυτή της δυναστείας των Dogra, και έδωσε τις περιοχές Poonch, Bhimber, και Ramnagar στους αδερφούς του. Παρά τη μουσουλμανική πλειοψηφία του πληθυσμού στα πλέον κατακτημένα πρώην εδάφη της Μογγολικής Αυτοκρατορίας της Ινδίας, η περιοχή σταδιακά κατέληξε να κυβερνάται από Ινδούς ηγεμόνες. Μέχρι το 1827 ο Gulab Singh είχε κατακτήσει μαζί με τους αδερφούς του το μεγαλύτερο κομμάτι της σύγχρονης περιοχής Τζαμού και Κασμίρ.

Μετά τον θάνατο του Μαχαραγιά το 1839 η αναρχία εντός της αυτοκρατορικής αυλής των Σιχ είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο των αδερφών και του ανιψιού του Gulab Singh, ο οποίος μετά τον Α’ Πόλεμο Άγγλων και Σιχ τάχθηκε με τους Άγγλους. Οι Άγγλοι μετά τον πόλεμο πούλησαν τα υπόλοιπα εδάφη (κοιλάδα Κασμίρ) της σύγχρονης περιοχής στον Gulab Singh μέσω της Συνθήκης της Αμριτσάρ το 1846 και παρέμειναν σύμμαχοι του μέχρι το 1849, όπου το πριγκιπάτο του Τζαμού και Κασμίρ περιήλθε στην επικυρίαρχη Βρετανική Αυτοκρατορία διατηρώντας σχετική αυτονομία, την οποία διατήρησε καθ’ όλη τη διάρκεια της αποικιοκρατίας στις Βρετανικές Ινδίες.

Η Βρετανική Αυτοκρατορία κυβέρνησε την Ινδία από το 1858 έως το 1947, δημιουργώντας μια ενιαία αποικία που περιλάμβανε το σημερινό Πακιστάν, την Ινδία και το Μπαγκλαντές. Η αποικιακή πολιτική των Βρετανών, προώθησε τη διαίρεση και τον έλεγχο μέσω του “διαίρει και βασίλευε”. Ο γηγενής πληθυσμός του Κασμίρ με Ινδό ηγεμόνα και υπό την αιγίδα του Στέμματος αντιμετώπισε συνθήκες εξαθλίωσης, υπερφορολογημένος για την εξαγορά των εδαφών, η παραγωγή κασμιριού γονάτισε υπό το βάρος των φόρων και τον ανταγωνισμό.

Ο Διαχωρισμός της Ινδίας

Η ίδρυση του Πακιστάν βασίστηκε στην αρχή ότι οι μουσουλμάνοι της Ινδίας δικαιούνταν ένα κράτος που θα αντικατόπτριζε τις θρησκευτικές τους αξίες. Η ανάγκη για ένα ανεξάρτητο μουσουλμανικό κράτος αναδείχθηκε με την ίδρυση του κόμματος  All-India Muslim League το 1906. Ο ηγέτης της, Μοχάμαντ Άλι Τζινάχ, υποστήριξε ότι οι μουσουλμάνοι της Ινδίας αποτελούσαν ξεχωριστό έθνος με δικά τους πολιτιστικά και θρησκευτικά χαρακτηριστικά και ότι το Ισλάμ προσφέρει ένα πλήρες σύνολο κανόνων για τη ζωή, περιλαμβάνοντας το θρησκευτικό, κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό πεδίο. Το 1940, η Διακήρυξη της Λαχώρης (Lahore Resolution) καθόρισε την ανάγκη για “ανεξάρτητες και κυρίαρχες περιοχές” για τους μουσουλμάνους, θέτοντας τα θεμέλια για τη δημιουργία του Πακιστάν.

Το σχέδιο του Mountbatten για τον Διαχωρισμό της Βρετανικής Ινδίας προέβλεπε τον μοίρασμα ιδίας κυριαρχίας επί των υποτελών του περιοχών στα Ντομίνιον της Ινδίας (Ένωση της Ινδίας) και Ντομίνιον του Πακιστάν (Πακιστάν)  με βάση την θρησκευτική γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού στο σχέδιο του Βρετανού δικηγόρου Cyril Radcliffe, δίνοντας παράλληλα την επιλογή στα ημιαυτόνομα πριγκιπάτα να επιλέξουν ανάμεσα σε πιθανή προσάρτηση στα πλέον υφιστάμενα Ντομίνιον (από τα μεσάνυχτα πριν τις 15 Αυγούστου 1947) και την διατήρηση της ανεξαρτησίας τους. Η Ινδία στηρίζει ότι το Κασμίρ της ανήκει για θρησκευτικούς λόγους ενώ το Πακιστάν στηρίζει την ένωση με τους μουσουλμάνους του Κασμίρ.

Ανεξάρτητο και Κυρίαρχο Κασμίρ

Μετά την ανεξαρτησία το 1947 από την Βρετανική Αυτοκρατορία, ο Ινδός ηγεμόνας του Κασμίρ, με σημαντική μουσουλμανική πλειοψηφία, επέλεξε να παραμείνει ανεξάρτητο το Κασμίρ για την αποφυγή της έκθεσης των θρησκευτικών δικαιωμάτων των υπηκόων. Ωστόσο, οι συχνές εισβολές από το Πακιστάν τον Οκτώβριο του 1947 οδήγησαν τον Μαχαραγιά Χαρί Σινγκ να ζητήσει βοήθεια από την Ινδία, υπογράφοντας Έγγραφο Προσχώρησης (Instrument of Accession), το οποίο οδήγησε στην πρώτη Ινδο-Πακιστανική Πολεμική Σύγκρουση έληξε με κατάπαυση του πυρός με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ κατά μήκος μιας γραμμής που τελικά ονομάστηκε Γραμμή Ελέγχου (Line of Control) και τον διαχωρισμό του Κασμίρ σε περιοχές ελεγχόμενες από την Ινδία και το Πακιστάν. Το 1965 μια επιχείρηση του Πακιστάν οδηγεί στον Β΄ Πόλεμο του Κασμίρ και σε έναν τρίτο με τη διαίρεση του Πακιστάν το 1971 και τη δημιουργία του Μπαγκλαντές. Στις 2 Ιουλίου του 1972 η συμφωνία της Σίμλα (Simla Agreement) υπεγράφη από Ινδία και Πακιστάν επισημοποιώντας την Γραμμή Ελέγχου η οποία αποτελεί μέχρι και σήμερα de facto σύνορο τους. Χωρίζοντας ουσιαστικά τα ομοσπονδιακά εδάφη της Ινδίας Τζαμού και Κασμίρ, και Λαντάχ (τα οποία μαζί αποτελούσαν αυτόνομη πολιτεία μέχρι την κατάργηση του άρθρου 370 του Ινδικού Συντάγματος το 2019), από τo αυτοδιοικούμενο έδαφος Αζάντ (Ελεύθερο) Τζαμού και Κασμίρ καθώς και το ημιαυτόνομο Γκιλγκίτ-Μπαλτιστάν του Πακιστάν. Έχουν ακολουθήσει μάχες, ένοπλες συρράξεις, και τρομοκρατικές επιθέσεις που δεν κατάφεραν να αλλάξουν το status quo των συνόρων. Προτάθηκε επίσης δημοψήφισμα από τον ΟΗΕ ώστε να αποδοθεί η γη σύμφωνα με την αρχή της αυτοδιάθεσης, κάτι που δεν στηρίχθηκε από καμία χώρα. Η περιοχή παραμένει στρατιωτικά τεταμένη, αποτελώντας σύνορο ανάμεσα σε 3 χώρες με πυρηνικά όπλα.

Πηγές:

Tamoghna Halder. (2019). Kashmir’s struggle did not start in 1947 and will not end today. Al Jazeera. https://www.aljazeera.com/opinions/2019/8/15/kashmirs-struggle-did-not-start-in-1947-and-will-not-end-today

Rai, M. (2018). Kashmir: From Princely State to Insurgency. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190277727.013.184