Φανταστείτε, ως πολίτες της ΕΕ, να ξεκινάτε μια εταιρεία στη Γερμανία, να θέλετε να πουλάτε προϊόντα στη Γαλλία, να προσλαμβάνετε υπαλλήλους από την Πολωνία και να αποστέλλετε προσωρινά στελέχη σας στην Ισπανία. Σε κάθε βήμα, διαφορετικοί κανόνες, διαφορετικά έντυπα, διαφορετικές γραφειοκρατικές απαιτήσεις. Αυτή είναι η καθημερινή πραγματικότητα για εκατομμύρια επιχειρήσεις στην Ευρώπη παρά το γεγονός ότι η Ενιαία Αγορά υπάρχει επίσημα εδώ και τριάντα χρόνια.
Στη Σύνοδο Κορυφής της 19ης Μαρτίου 2026, οι ηγέτες της ΕΕ αποφάσισαν να βάλουν τέλος σε αυτή την κατάσταση τουλάχιστον στα χαρτιά. Τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου περιλαμβάνουν ένα συγκεκριμένο πακέτο μέτρων με σαφείς ημερομηνίες-στόχους, με ορίζοντα ολοκλήρωσης ως τον Μάρτιο 2027.
Το πρόβλημα: 27 αγορές αντί για μία σωστή Ενιαία Αγορά
Η Ενιαία Αγορά είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ΕΕ: αγαθά, υπηρεσίες, κεφάλαια και άνθρωποι κινούνται ελεύθερα μεταξύ 27 κρατών-μελών. Στην πράξη, όμως, η εικόνα είναι πιο περίπλοκη. Κάθε χώρα έχει τους δικούς της κανόνες για εταιρείες, τις δικές της απαιτήσεις για επαγγελματικά προσόντα, τις δικές της ετικέτες σε προϊόντα και τις δικές της διαδικασίες για την απόσπαση εργαζομένων.
Το αποτέλεσμα; Μια ευρωπαϊκή startup που θέλει να επεκταθεί σε πέντε χώρες της ΕΕ, καλείται στην ουσία να αντιμετωπίσει πέντε διαφορετικά νομικά και διοικητικά συστήματα. Αυτό έχει κόστος σε χρήμα, χρόνο και ανταγωνιστικότητα. Ενώ αμερικανικές ή κινεζικές εταιρείες αναπτύσσονται σε μια ενιαία τεράστια εσωτερική αγορά, οι ευρωπαϊκές σκοντάφτουν σε γραφειοκρατικά τείχη.
Τι αποφασίστηκε: έξι συγκεκριμένα μέτρα
Το πιο φιλόδοξο από τα νέα μέτρα είναι το λεγόμενο «28ο καθεστώς» για το εταιρικό δίκαιο. Η ιδέα είναι απλή: αντί κάθε κράτος να έχει το δικό του εταιρικό δίκαιο, θα δημιουργηθεί ένα προαιρετικό ευρωπαϊκό καθεστώς ένας 28ος τύπος εταιρείας, πέρα από τους 27 εθνικούς. Όποια επιχείρηση επιλέξει να ενταχθεί σε αυτό, θα μπορεί να λειτουργεί σε ολόκληρη την ΕΕ με ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο, ψηφιακά και χωρίς να χρειάζεται να ιδρύει θυγατρικές σε κάθε χώρα. Η συμφωνία για αυτό αναμένεται ως τα τέλη του 2026.
Παράλληλα, η ΕΕ θέλει να απλοποιήσει δραστικά την απόσπαση εργαζομένων στο εξωτερικό. Αυτή τη στιγμή, αν μια εταιρεία στείλει έναν υπάλληλο να εργαστεί προσωρινά σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, πρέπει να συμπληρώσει σωρεία χαρτιών σε κάθε κράτος. Το νέο σύστημα προβλέπει μία ενιαία ηλεκτρονική δήλωση για όλη την ΕΕ, με στόχο η συμφωνία να επιτευχθεί ως τον Ιούνιο του 2026.
Ένα άλλο χρόνιο πρόβλημα που επιχειρείται να λυθεί είναι η αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων. Ένας αρχιτέκτονας, ένας φαρμακοποιός ή ένας δικηγόρος που εργάζεται σε μια χώρα της ΕΕ και θέλει να μετακινηθεί σε άλλη, συχνά αντιμετωπίζει μακρές και κοστοβόρες διαδικασίες επανεπαλήθευσης των τίτλων του. Η Κομισιόν καλείται να παρουσιάσει πρόταση ψηφιοποίησης αυτών των διαδικασιών ως το φθινόπωρο του 2026.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης η αρχή «μία φορά», δηλαδή κάθε επιχείρηση να δίνει τα στοιχεία της στο κράτος μία φορά, μέσω ενός ψηφιακού «Ευρωπαϊκού Πορτοφολιού Επιχειρήσεων», αντί να επαναλαμβάνει την ίδια διαδικασία για κάθε υπηρεσία, η ενίσχυση των ελέγχων για εισαγόμενα προϊόντα που δεν πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα, και η ενοποίηση των απαιτήσεων ετικετών και συσκευασίας, ώστε ένα προϊόν να μπορεί να κυκλοφορεί σε όλη την ΕΕ με την ίδια συσκευασία.
Η μεγάλη εικόνα: ευρωπαϊκές εταιρείες σε παγκόσμιο ανταγωνισμό
Πίσω από αυτές τις τεχνικές ρυθμίσεις κρύβεται μια στρατηγική επιλογή: η ΕΕ θέλει να βοηθήσει τις ευρωπαϊκές εταιρείες να αποκτήσουν το μέγεθος που χρειάζονται για να ανταγωνιστούν παγκοσμίως. Για χρόνια, η αντίληψη ήταν ότι οι κανόνες ανταγωνισμού που εμποδίζουν συγχωνεύσεις και εξαγορές προστατεύουν τον καταναλωτή. Και αυτό εξακολουθεί να ισχύει. Όμως σήμερα, με τον αμερικανικό τεχνολογικό κολοσσό και την κινεζική βιομηχανία να κυριαρχούν, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναρωτούνται αν οι κανόνες αυτοί δεν εμποδίζουν επίσης τη δημιουργία ευρωπαϊκών πρωταθλητών.
Για τον λόγο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε την επανεξέταση των οδηγιών για τις συγχωνεύσεις διευκρινίζοντας ωστόσο ότι ο στόχος δεν είναι να καταργηθεί ο ανταγωνισμός, αλλά να εξισορροπηθεί με την ανάγκη δημιουργίας εταιρειών ικανών να δρουν σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η μεγάλη αβεβαιότητα: θα τηρηθούν τα deadlines;
Η ΕΕ έχει ξαναπεί παρόμοια πράγματα στο παρελθόν. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η υλοποίηση των αποφάσεων εξαρτάται από παράγοντες που δεν ελέγχονται εύκολα: την πολιτική βούληση κάθε κράτους-μέλους, τις διαπραγματεύσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τη Κομισιόν, αλλά και τη σκληρή άμυνα επαγγελματικών και επιχειρηματικών ομάδων που βλέπουν τα εθνικά ρυθμιστικά τείχη ως προστασία.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο φαίνεται να το γνωρίζει αυτό. Γι’ αυτό ζήτησε ρητά από την Κομισιόν να εφαρμόζει «έγκαιρα και αποτελεσματικά» τους κανόνες της Ενιαίας Αγοράς με άλλα λόγια, να μην μένει μόνο στη νομοθέτηση, αλλά να επιβάλλει και τη συμμόρφωση των κρατών-μελών.
Ο στόχος για «συγκεκριμένη και απτή πρόοδο ως τον Μάρτιο 2027» είναι φιλόδοξος. Αλλά για μια ΕΕ που αναζητά τη θέση της σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα, η Ενιαία Αγορά παραμένει το πιο ισχυρό εργαλείο που διαθέτει αν μάθει επιτέλους να το χρησιμοποιεί στο πλήρες δυναμικό του.
Πηγή
