Ο Ρωσοουκρανικός Πόλεμος του 2022 έχει επιφέρει πλήγματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (εφεξής ΕΕ). Ένα από αυτά αποτελούν οι Σκιώδεις Στόλοι, με τους οποίους φαίνεται να συνδέεται και η Ελλάδα- όχι ως κράτος, αλλά ως επιχειρηματική δραστηριότητα.
Οντολογία: Τι είναι οι Σκιώδεις Στόλοι;
Οι Σκιώδεις Στόλοι (Dark/Shadow Fleet) εμφανίστηκαν πρόσφατα μέσα από τις εξελίξεις. Πρόκειται για δεξαμενόπλοια που χρησιμοποιώντας το Σύστημα Αυτόματης Αναγνώρισης του Διεθνούς Οργανισμού Ναυσιπλοΐας (IMO) προμηθεύονται και μεταφέρουν λαθραία αγαθά. Τη διαδικασία αυτή συμπληρώνει η παραπλανητική ναυτιλία, όπως το Διεθνές Διαστημικό Σύστημα Πλοήγησης (GNSS), στην οποία εντάσσεται η πλοήγηση κάτω από σημαία διαφορετική της χώρας «καταγραφής» και η μεταφορά από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship transfer – STS). Πρωτεργάτες των Σκιωδών Στόλων υπήρξαν το Ιράν και η Βενεζουέλα, ενώ στη συνέχεια η Βόρεια Κορέα, η Κούβα και η Ρωσία υιοθετούν την τακτική αυτή. Σήμερα, την ξεχωριστή συμμετοχή της Ρωσίας συμπληρώνουν στην πρώτη πεντάδα η Μάλτα, ο Παναμάς, η Λιβερία και τα Νησιά Μάρσαλ (Windward*).
Γκρίζοι Στόλοι και η ανάμειξη της Ελλάδας
Η Ρωσική Ομοσπονδία έχει ξεχωρίσει μετά το 2022 με τη δράση του «Γκρίζου Στόλου» (Grey Fleet). Πρόκειται για ιδιωτικές εταιρείες που «γκριζάρουν» δίκτυα μεταφοράς αγαθών, κυρίως πετρελαίου και άλλων ειδών ενέργειας, τα οποία καταλήγουν τελικά σε Τουρκία, Κίνα και Ινδία και αγγίζουν μέχρι και 10% της εμπορικής δραστηριότητας παγκοσμίως (Windward). Τους Γκρίζους Στόλους, παρά την αντίδραση της ΕΕ, «σιγοντάρουν» κράτη-μέλη της, με κυριότερο δρων την Ελλάδα. Παρά τη δήλωση του Υπουργείου Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής, ότι «πράγματι οι ρωσικοί σκιώδεις στόλοι αποτελούν ένα υπαρκτό ζήτημα που γεννήθηκε από την έλλειψη μεγάλου μέρους ποιοτικών σκαφών[…]», η χώρα εμπόδισε την εφαρμογή κυρώσεων, υποστηρίζοντας ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο απειλείται η εταιρεία «Dynagas» του Γεωργίου Προκοπίου (Liboreiro, 2026). Πάντως, η ελληνική δραστηριότητα βρήκε εναλλακτική στην αύξηση του ορίου κύρωσης της ΕΕ στο 15% για το ρωσικό αργό πετρέλαιο (Maritime AI™ της Windward), αποκομίζοντας 3,8 δις $ από την πώληση του 55,2% των πλοίων σε Ρώσους (Solomon, 2025). Επιπλέον, η Κύπρος είναι ένας δρων μικρότερης ισχύος, που, όμως, έχασε την ευκαιρία εφαρμογής κυρώσεων (Deyl, 2026).
Κυρώσεις: η Απάντηση της ΕΕ σε κάθε ρωσική δράση
Βέβαια, η Ελλάδα διατηρεί ακόμα την εύνοια της ΕΕ, με την τελευταία να βασίζει της ελπίδες της στην πρώτη. Η Ελληνική Ναυσιπλοΐα ξεχωρίζει, καταλαμβάνοντας πάνω από το ένα πέμπτο του παγκόσμιου στόλου και πάνω από τον μισό της ΕΕ, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών (ΕΕΕ), κι αυτό η ΕΕ το λαμβάνει υπόψιν. Κατά την επίσκεψή της στην Ελλάδα τον Οκτώβριο του 2025, η Ύπατος Αρμοστής της ΚΕΠΠΑ, Κάγια Κάλλας, δήλωσε ότι «Το μεγαλύτερο μέρος των Ρωσικών εσόδων πηγάζει από τους σκιώδεις στόλους και αυτό γεννά μια πραγματική απειλή στις θάλασσές μας, ειδικά όταν σχετίζεται με τις περιβαλλοντικές ανησυχίες. […] Ξέρω ότι αυτό πρέπει να συζητηθεί περισσότερο, το πόσο μπορούμε πραγματικά να αυξήσουμε το κόστος για τους Ρώσους να αποπλέουν τους σκιώδεις στόλους τους χωρίς να επηρεάζονται πραγματικά οι δικοί μας εδώ»(Shipping Telegraph, 2025). Η ΕΕ δε μένει αμέτοχη: η 19η Δέσμη Κυρώσεων προκαλεί κωλύματα στη μετακίνηση Ρώσων διπλωματών στον χώρο Σένγκεν, στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και στη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) (EC & CEU, 2025). Η τελευταία έχει αυξήσει το ενδιαφέρον, εξαιτίας του ότι η μεταφορά γίνεται από δεξαμενόπλοια με παράνομο αριθμό κυκλοφορίας και με σημαία κράτους που, στην πραγματικότητα, εξυπηρετεί τα οικονομικά συμφέροντα «ισχυρότερων» παιχτών (Wikipedia).
Οι δύο προτάσεις για το Ουκρανικό Ζήτημα
Οι εκτός Ευρώπης σύμμαχοι κινούνται στα ίδια πλαίσια. ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο έδειχναν να ακολουθούν κοινή γραμμή, με τον Υπουργό Οικονομικών της δεύτερης να ανακοινώνει επιβολή κυρώσεων λίγο πριν την ενιαύσια συγκέντρωση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (BBC, 2025). Σε πολιτικές αποφάσεις, ωστόσο, δημιουργείται μια διαφορά: στα πλάνα του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία (κυρίως) συνέταξαν 28 σημεία ως αντιπροτάσεις για την κατάπαυση πυρός μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Παρόλο που το σχέδιο εν συνόλω βλέπει κατάπαυση του πυρός με ανοιχτό το ζήτημα συνόρων, προστασία της Ουκρανίας από το ΝΑΤΟ και όριο Ουκρανικού στρατού στους 800.000 αξιωματικούς (Flash.gr, 2025), το Κρεμλίνο προτίμησε μια συζήτηση με τις ΗΠΑ για 19, αντί για 28, σημεία (Liberal.gr, 2025). Στην πραγματικότητα, έχοντας αναγκαστεί να αυξήσει της επενδύσεις της στην άμυνα στο 6% του ΑΕΠ (για το 2024), η Ρωσία απάντησε πως «Η αντιπρόταση των Ευρωπαίων για ειρήνη στην Ουκρανία δεν μας κάνει». Εντούτοις, τη δράση των Σκιωδών Στόλων περιπλέκει η Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (BRI) της Κίνας, δημιουργώντας ένα τρίγωνο μαζί με τη Ρωσία και την Ελλάδα (συγκεκριμένα, το λιμάνι του Πειραιά).
Συμπεραίνοντας, το μέλλον κρίνεται στις αποφάσεις της ΕΕ και τα πλαίσια στα οποία η Ελλάδα πρόκειται να κινηθεί. Θα διατηρήσει τη στάση της στους Γκρίζους Στόλους ή θα ξεκαθαρίσει τη θέση της με πλήρη υποστήριξη των θέσεων της ΕΕ;
Πηγές:
Α. Πρωτογενείς Πηγές
ΕΕ (23 Νοεμβρίου 2025). Απόφαση ΚΕΠΠΑ 2025/2032. Διαθέσιμη σε: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=OJ:L_202502032
Συμβούλιο της ΕΕ (23 Νοεμβρίου 2025). 19η δέσμη κυρώσεων κατά της Ρωσίας: Στο στόχαστρο της ΕΕ η ρωσική ενέργεια, οι τράπεζες τρίτων χωρών και οι πάροχοι κρυπτονομισμάτων. Διαθέσιμη σε: https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2025/10/23/19th-package-of-sanctions-against-russia-eu-targets-russian-energy-third-country-banks-and-crypto-providers/
Β. Δημοσιεύματα
Βικιπέδια. Σκιώδης Στόλος. Λήμμα για τη Ρωσία [αγγλιστί]. Διαθέσιμο σε: https://en.wikipedia.org/wiki/Shadow_fleet#Russia
Βικιπαίδεια. Ρωσικός Σκιώδης Στόλος. Διαθέσιμος σε: https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_shadow_fleet
ΕΕΕ (2025). Ο ζωτικός ρόλος της ναυτιλίας. Η ναυτιλία στην ΕΕ. Διαθέσιμο σε: https://ugs.gr/gr/greek-shipping-and-economy/greek-shipping-and-economy-2025/shipping-in-the-eu/
ΕΕΕ (2025). Ο ζωτικός ρόλος της ναυτιλίας. Η ναυτιλία στην παγκόσμια σκηνή. Διαθέσιμο σε: https://ugs.gr/gr/greek-shipping-and-economy/greek-shipping-and-economy-2025/shipping-in-the-global-scene/
Mistry, P., Islam, F.(16 Οκτωβρίου 2025). UK targets Russian oil market in fresh sanctions. BBC. Διαθέσιμο σε: https://www.bbc.com/news/articles/cew418r5rxdo
Deyl, D. (2026, 16 Ιουλίου). Greece vetoes Russia sanctions to keep shipping tycoon happy. EU Perspectives. Διαθέσιμο σε: https://euperspectives.eu/2026/07/greece-vetoes-russia-sanctions-to-keep-shipping-tycoon-happy/
Flash.gr (23 Νοεμβρίου 2025). Ρελάνς της Ευρώπης: Αυτή είναι η αντιπρόταση 28 σημείων στο σχέδιο Τραμπ για την Ουκρανία. Διαθέσιμο σε: https://www.flash.gr/relans-tis-eyropis-me-antiprotasi-28-simeion-sto-schedio-tramp-gia-tin-oykrania-1034843
Liberal.gr (24 Νοεμβρίου 2025). Πώς τα 28 σημεία του σχεδίου Τραμπ για την Ουκρανία έγιναν 19 – Ποιες είναι οι αλλαγές. Διαθέσιμο σε: https://www.liberal.gr/diethni-themata/pos-ta-28-simeia-toy-shedioy-tramp-gia-tin-oykrania-eginan-19-aytes-einai-oi
Shipping Telegraph (10 Νοεμβρίου 2025). EU calls on Greece to take action against Russia’s ‘shadow fleet’. Διαθέσιμο σε: https://shippingtelegraph.com/hellenic-shipping-news/eu-calls-on-greece-to-take-action-against-russias-shadow-fleet/
Solomon (7 Φεβρουαρίου 2025). Shadow Fleet Secrets: Πώς ελληνικά τάνκερ βρέθηκαν να μεταφέρουν το ρωσικό πετρέλαιο. Διαθέσιμο σε: https://wearesolomon.com/mag/format/investigation/shadow-fleet-secrets-how-greek-tankers-were-used-to-transport-russian-oil/
Windward. Απεικονίζοντας τους ρωσικούς σκιώδεις στόλους. Διαθέσιμο σε: https://windward.ai/content/illuminating-russias-shadow-fleet/
Windward. Τι είναι ο Σκιώδης Στόλος; Διαθέσιμο σε: https://windward.ai/glossary/what-is-the-dark-fleet/
Windward (20 Νοεμβρίου 2025). Τα ελληνικά δεξαμενόπλοια αποχωρούν από το ρωσικό αργό πετρέλαιο πριν από την προθεσμία επιβολής κυρώσεων από τις ΗΠΑ. Διαθέσιμο σε: https://windward.ai/blog/greece-owned-tankers-exit-russia-crude-trades-ahead-of-u-s-sanctions-deadline/
Για περεταίρω μελέτη:
Καρπαθιωτάκη, Π. (2022, 20 Νοεμβρίου). Η πρωτοβουλία Belt and Road στην Ελλάδα και η επένδυση στο λιμάνι του Πειραιά. Η Ναυτεμπορική. Διαθέσιμο σε: https://www.naftemporiki.gr/finance/world/1404864/i-protovoylia-belt-and-road-stin-ellada-kai-i-ependysi-sto-limani-toy-peiraia/
