Ταϊβάν: το κλειδί της τεχνολογικής προόδου.
Κατά τις προηγούμενες δεκαετίες η γεωπολιτική περιστρεφόταν γύρω από το πετρέλαιο. Αυτό αποτελούσε αδιαμφισβήτητα το πιο κρίσιμο εμπόρευμα, το οποίο ήταν και παραμένει απαραίτητο για την ομαλή λειτουργία της «παγκόσμιας μηχανής» και των κοινωνιών της. Ωστόσο, με την τεχνολογική ανάπτυξη των τελευταίων δεκαετιών ένα νέο, πιο εξειδικευμένο, εμπόρευμα έχει κάνει την εμφάνισή του. Το πιο κρίσιμο γεωπολιτικό εμπόρευμα του 21ου αιώνα είναι ένα κομμάτι πυριτίου μικρότερο και από γραμματόσημο. Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, το οποίο υπάρχει άφθονο σε διάσπαρτες περιοχές του πλανήτη, η παραγωγή των μικροτσίπ είναι συγκεντρωμένη στην ανατολική Ασία. Πρωτοστάτης στην παραγωγή τους είναι η Ταϊβάν, καταλαμβάνοντας το 60% της παγκόσμιας παραγωγής και το 90% των πιο εξελιγμένων μικροτσίπ. Τα τελευταία, μάλιστα, τροφοδοτούν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), υπερυπολογιστές καθώς και τα πιο εξελιγμένα οπλικά συστήματα.
TSMC, ο τεχνολογικός κολοσσός της Ταϊβάν.
Στην καρδίας αυτής της πραγματικά παγκόσμιας πρωτοπορίας βρίσκεται η Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), μία ιδιωτική εταιρία στην οποία οι κρατικές μετοχές ανέρχονται στο 6.38% . Χαρακτηριστικό της TSMC αποτελεί η επιτυχής εφαρμογή και διατήρηση του λεγόμενου “foundry model”. Η σχεδίαση των μικροτσίπ πραγματοποιείται από εταιρίες όπως η Apple και η Nvidia, ενώ η TSMC αναλαμβάνει την παραγωγή τους. Εκείνο που καθιστά την Ταϊβάν πρωτοπόρο στην παραγωγή των μικροτσίπ δεν είναι μόνο η καινοτομία του παραγωγικού μοντέλου της TSMC. Η τεχνογνωσία, η εμπειρία ετών, το εξαιρετικά συνδεδεμένο σύστημα προμηθευτών είναι μοναδικά στο είδος τους-δεν αντιγράφονται με απλή κρατική χρηματοδότηση ή ανέγερση νέων εργοστασίων.
Ένας αγώνας απεξάρτησης.
Το τεχνολογικό αυτό μονοπώλιο έχει δημιουργήσει έντονες ανησυχίες στις ΗΠΑ και την Κίνα, που επιχειρούν να ελαχιστοποιήσουν την εξάρτησή τους από την Ταϊβάν και την TSMC.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιλαμβάνονται την εξάρτηση αυτή ως αχίλλειο πτέρνα της οικονομίας τους και ως απειλή για την εθνική ασφάλεια. Η παραπάνω κατάσταση ωθεί τις ΗΠΑ να λάβουν δραστικά μέτρα προς την κατεύθυνση της τεχνολογικής ανεξαρτησίας. Αρχικά, αξιοποιείται στρατηγικά ο περιορισμός των εξαγωγών. Οι ΗΠΑ εφαρμόζουν συνεχώς αυστηρότερους ελέγχους εξαγωγών, αποσκοπώντας στον «στραγγαλισμό» της Κίνας. Η παραπάνω τακτική εξυπηρετεί τη διατήρηση των προηγμένων τεχνολογιών εντός των συνόρων των ΗΠΑ, στερώντας από την Κίνα προηγμένα μικροτσίπ και εξοπλισμό κατασκευής, γεγονός που επιδρά αρνητικά στην πρόοδο της σε AI συστήματα και στρατιωτικούς εξοπλισμούς. Παράλληλα, από το 2022 οι ΗΠΑ έχουν θέσει σε εφαρμογή το “CHIPS Act”, το οποίο προσφέρει περίπου $53 δισεκατομμύρια με στόχο την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής μικροτσίπ.
Με τη σειρά της η Κίνα έχει επενδύσει επίσης στην εγχώρια παραγωγή μέσω κρατικών προγραμμάτων (περίπου $150 δισεκατομμύρια). Οι κρατικές επενδύσεις στον τομέα αυξήθηκαν ραγδαία από το 2014, σηματοδοτώντας τη σταδιακή τεχνολογική αυτονόμηση της Κίνας.
Παρ’ όλες τις προσπάθειές τους, τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Κίνα εξακολουθούν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην παραγωγή της TSMC.
Η «Ασπίδα του πυριτίου»
Η τεχνολογική κυριαρχία της Ταϊβάν οδήγησε στην έννοια της «ασπίδας του πυριτίου» (silicon shield): η σημασία των μικροτσίπ για τη συνεχή τεχνολογική ανάπτυξη και την παγκόσμια οικονομία λειτουργεί ως ο μεγαλύτερος εγγυητής ασφαλείας για τη χώρα. Οι καταστροφικές συνέπειες μίας υποθετικής κινεζικής εισβολής στην Ταϊβάν λειτουργούν ως μέσο αποτροπής της σύγκρουσης.
Ο κίνδυνος όμως δεν περιορίζεται απαραίτητα σε μία εισβολή, ακόμη και ο αποκλεισμός της νήσου θα μπορούσε να έχει σημαντικότατες επιπτώσεις, καθώς τα εργοστάσια της TSMC θα αναγκάζονταν να διακόψουν γρήγορα τη λειτουργία τους δίχως την αδιάκοπη ροή εξειδικευμένων χημικών και εξοπλισμού. Μάλιστα, το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) εκτιμά ότι μια τέτοια διακοπή θα μπορούσε να κοστίσει στην παγκόσμια οικονομία πάνω από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια τον πρώτο χρόνο.
Αναμφίβολα, η αποτρεπτική δύναμη της «ασπίδας του πυριτίου» είναι τεράστια. Ωστόσο, η ίδια τεχνολογική κυριαρχία που έχει αποδειχτεί σωτήρια για την Ταϊβάν είναι εκείνη που την έχει καταστήσει το απόλυτο έπαθλο στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό ΗΠΑ-Κίνας.
https://www.tsmc.com/english/aboutTSMC
https://investor.tsmc.com/static/annualReports/2024/english/pdf/2024_tsmc_ar_e_ch4.pdf
https://www.congress.gov/crs-product/R48642
https://www.cfr.org/in-brief/what-chips-act
https://fudzilla.com/news/54602-china-spending-150-billion-on-semiconductors
https://thediplomat.com/2024/09/silicon-shield-2-0-a-taiwan-perspective
